Gazowe systemy gaśnicze – jak działają i kiedy warto je stosować?

Stałe Urządzenia Gaśnicze (SUG) gazowe to systemy przeciwpożarowe, które gaszą ogień bez użycia wody, wykorzystując do tego gazy obojętne lub środki chemiczne. Ich głównym celem jest błyskawiczne zdławienie pożaru w zarodku, zazwyczaj w ciągu kilkunastu sekund, w taki sposób, aby nie uszkodzić chronionych urządzeń elektronicznych, dokumentów czy dzieł sztuki. Jest to rozwiązanie niezbędne w miejscach, gdzie tradycyjne zraszacze wodne spowodowałyby nieodwracalne zniszczenia mienia i gigantyczne straty finansowe.

Jak dokładnie działa gaszenie gazem?

Mechanizm działania tych systemów opiera się na precyzyjnej ingerencji w tak zwany trójkąt spalania, który składa się z paliwa, temperatury i tlenu. W zależności od zastosowanego środka, system eliminuje jeden z tych czynników, co prowadzi do natychmiastowego wygaszenia płomienia. Proces ten odbywa się na dwa sposoby.

• Pierwszym jest redukcja stężenia tlenu, gdzie gazy obojętne wypierają tlen z pomieszczenia do poziomu około 12–15%, przy którym ogień gaśnie, ale ludzie mogą jeszcze oddychać.

• Drugim sposobem jest odbiór ciepła i inhibicja chemiczna, gdzie gazy chemiczne działają jak „gąbka na energię”, absorbując ciepło z płomienia i przerywając łańcuchową reakcję spalania na poziomie molekularnym.

Jakie rodzaje gazów stosuje się w instalacjach?

W nowoczesnych systemach spotykamy przede wszystkim dwie grupy środków gaśniczych, których wybór zależy od specyfiki pomieszczenia i dostępnego miejsca. Pierwszą grupę stanowią gazy obojętne, takie jak azot, argon czy ich mieszaniny (np. Inergen), które są naturalnymi składnikami atmosfery. Są one ekologiczne i tanie w ponownym napełnieniu, ale wymagają dużej liczby butli magazynowych. Drugą grupą są gazy chemiczne, czyli środki czyste jak Novec 1230 czy FM-200. Charakteryzują się one wysoką skutecznością przy niskim stężeniu, co pozwala na znaczną oszczędność miejsca potrzebnego na butle, a gaszenie następuje poprzez fizyczne chłodzenie i reakcję chemiczną.

W jakich obiektach montuje się gaśnicze systemy gazowe?

Specjalistyczne gaszenie gazem znajduje zastosowanie wszędzie tam, gdzie woda jest największym wrogiem wyposażenia. Standardem jest stosowanie tego rozwiązania w Centrach Przetwarzania Danych i serwerowniach, ponieważ gaz nie przewodzi prądu i pozwala urządzeniom pracować nieprzerwanie nawet w trakcie akcji gaśniczej.

Równie istotnym obszarem są muzea, archiwa i biblioteki, gdzie papier i płótna muszą być chronione przed zniszczeniem strukturalnym.

W przemyśle systemy te zabezpieczają sterownie, nastawnie procesowe oraz stacje transformatorowe, zapobiegając kosztownym przestojom produkcji, które wystąpiłyby po zalaniu wodą.

Czy gaz jest bezpieczny dla ludzi i sprzętu?

Nowoczesne środki gaśnicze projektuje się z myślą o pełnym bezpieczeństwie obsługi oraz ochronie mienia, dlatego nazywa się je czystymi środkami gaśniczymi. Po wyzwoleniu gaz po prostu odparowuje, nie pozostawiając po sobie żadnych osadów, piany ani wilgoci, dzięki czemu elektronika jest od razu gotowa do dalszego działania. Systemy te są również bezpieczne dla personelu, ponieważ stężenie gazu dobiera się tak, aby skutecznie gasiło ogień, ale pozostawało na poziomie niewywołującym negatywnych skutków zdrowotnych dla ludzi (NOAEL). Czas od detekcji do ugaszenia jest błyskawiczny i wynosi często mniej niż 10 sekund dla gazów chemicznych.

O czym trzeba pamiętać przy projektowaniu instalacji?

Wdrożenie systemu gazowego to proces inżynieryjny, który wymaga znacznie więcej niż tylko ustawienia butli w rogu pomieszczenia. Aby instalacja zadziałała poprawnie, chroniona strefa musi przejść test szczelności, tak zwany Room Integrity Test, który potwierdzi, że gaz utrzyma się wewnątrz przez wymagany czas, na przykład 10 minut. Niezbędne jest również zaprojektowanie klap odciążających, które zredukują nagły wzrost ciśnienia podczas wyzwalania środka, chroniąc konstrukcję budynku. Tak skomplikowane zadanie najlepiej powierzyć ekspertom, takim jak inżynierowie z ASE ATEX, którzy precyzyjnie dobiorą parametry systemu do specyfiki danego obiektu.