pexels.com Licencja: https://www.pexels.com/photo-license/
Historia najwyższej klasy rozgrywkowej w Polsce obejmuje wojenne przerwy, odbudowę klubów i reformy organizacyjne. Pierwsze mistrzostwa kraju odbyły się jeszcze przed powstaniem ligi. Zmieniały się zasady rywalizacji, liczba drużyn i terminarz, dlatego poszczególne epoki wymagają osobnego spojrzenia.
Polski Związek Piłki Nożnej powstał w 1919 roku, a rok później rozpoczął organizowanie mistrzostw kraju. Rozgrywek z 1920 roku nie ukończono z powodu wojny polsko-bolszewickiej. Pierwszy tytuł zdobyła w 1921 roku Cracovia. Wówczas zwycięzcy rywalizacji regionalnej spotykali się w fazie ogólnopolskiej.
W latach 1922–1926 cztery mistrzostwa wywalczyła Pogoń Lwów. Nie istniała jeszcze wspólna liga rozgrywana przez cały sezon. Jej utworzenie pozwoliło drużynom z różnych miast regularnie mierzyć się ze sobą i gromadzić dorobek w jednej tabeli.
Liga ruszyła w 1927 roku z udziałem czternastu zespołów, a inauguracyjny sezon wygrała Wisła Kraków. Nowej formule towarzyszył spór z PZPN, który początkowo jej nie popierał. Ostatecznie uznał rozgrywki, a system ligowy stał się podstawą wyłaniania mistrza Polski.
W kolejnych latach triumfowały między innymi Warta Poznań, Garbarnia Kraków i Cracovia. W latach trzydziestych silną pozycję zdobył Ruch, reprezentujący wówczas Wielkie Hajduki. Sezon 1939 przerwał wybuch II wojny światowej. Rozgrywek nie dokończono, a niepełna tabela nie posłużyła do przyznania tytułu.
Po wojnie odbudowywano kluby, boiska i struktury organizacyjne. Zmiana granic wpłynęła także na piłkarską mapę kraju. Początkowo mistrza wyłaniano poza regularną ligą ogólnopolską: w 1946 roku zwyciężyła Polonia Warszawa, a w 1947 roku Warta Poznań. Liga powróciła w 1948 roku.
Szczególny przypadek stanowi sezon 1951. Ligę wygrała Wisła Kraków, lecz mistrzostwo Polski przyznano Ruchowi Chorzów jako zdobywcy Pucharu Polski. Wynikało to z ówczesnego regulaminu. W zestawieniach historycznych trzeba więc odróżniać zwycięzcę ligi od oficjalnego mistrza kraju.
Przez wiele lat sezon rozgrywano w jednym roku kalendarzowym. W 1962 roku przeprowadzono skrócone rozgrywki, przygotowując przejście na system jesień–wiosna. Od sezonu 1962/63 rywalizacja obejmowała części dwóch kolejnych lat. Ten układ, z przerwą zimową, funkcjonuje również współcześnie.
Powojenne dekady przyniosły sukcesy Górnika Zabrze, Ruchu Chorzów, Legii Warszawa i Lecha Poznań. Awanse, spadki oraz zmiany liczby uczestników wpływały na skład ligi. Mistrzostwo kraju otwierało też drogę do europejskich pucharów.
Dzisiejsza Ekstraklasa kontynuuje tradycję ligowej rywalizacji rozpoczętej w 1927 roku. Jej historia łączy kolejne pokolenia klubów i kibiców, choć zasady organizacji sezonu wielokrotnie się zmieniały.
Od sezonu 1995/96 za zwycięstwo przyznaje się trzy punkty zamiast dwóch. Organizacją najwyższej klasy rozgrywkowej zajmuje się powołana w 2005 roku spółka Ekstraklasa SA. Rozwój transmisji telewizyjnych i modernizacja stadionów wpłynęły na sposób prezentowania spotkań.
W sezonie 2013/14 wprowadzono podział szesnastu drużyn na grupę mistrzowską i spadkową po rundzie zasadniczej. Później modyfikowano ten system. Od sezonu 2021/22 liga liczy osiemnaście zespołów, które grają ze sobą u siebie i na wyjeździe. Sezon obejmuje trzydzieści cztery kolejki.
Porównując historyczne tabele, należy uwzględniać liczbę drużyn, spotkań i zasady punktacji. Dopiero taki kontekst pozwala rzetelnie opisać przemiany rozgrywek od pierwszych mistrzostw Polski do obecnego formatu.
E-TOTO Zakłady Bukmacherskie Sp. z o.o. to legalny bukmacher posiadający zezwolenie na urządzanie zakładów wzajemnych. Gra u nielegalnych podmiotów jest zabroniona i grozi konsekwencjami prawnymi. Hazard wiąże się z ryzykiem i może prowadzić do uzależnienia. Graj odpowiedzialnie. Osoby poniżej 18 roku życia nie mogą brać udziału w grach hazardowych.
