Koniec Strefy? Co dalej po 31 grudnia 2026 r.?
31 grudnia 2026 roku utraci moc ustawa o specjalnych strefach ekonomicznych z 1994 roku. Dla wielu mieszkańców Mielca może to zabrzmieć jak symboliczny koniec pewnej epoki. Czy oznacza to również koniec wsparcia dla przedsiębiorców, zahamowanie inwestycji i utratę gospodarczego impetu, który przez lata napędzał rozwój miasta?
Zdecydowanie nie.
To raczej moment podsumowania niezwykłej historii, która rozpoczęła się ponad trzydzieści lat temu, kiedy Mielec stał się miejscem narodzin pierwszej w Polsce specjalnej strefy ekonomicznej. Jednocześnie jest to początek kolejnego etapu, ponieważ instrumenty wsparcia inwestycji funkcjonują już dziś w ramach Polskiej Strefy Inwestycji, która od 2018 roku stopniowo zastępuje model klasycznych stref ekonomicznych.
Aby zrozumieć znaczenie powstania i funkcjonowania Specjalnej Strefy Ekonomicznej EURO-PARK MIELEC, należy wrócić do początku lat dziewięćdziesiątych.
Mielec znalazł się wówczas w wyjątkowo trudnej sytuacji gospodarczej. Kryzys WSK PZL-Mielec, będącego największym zakładem przemysłowym regionu, doprowadził do gwałtownego wzrostu bezrobocia. Pod koniec 1993 roku stopa bezrobocia w powiecie mieleckim osiągnęła 22%, a bez pracy pozostawało ponad 11 tysięcy osób. Miasto potrzebowało nowego impulsu rozwojowego, który pozwoliłby przełamać dominację jednego sektora gospodarki i przyciągnąć nowych inwestorów.
Przełomowym krokiem było uchwalenie w 1994 roku ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych. Rok później powstała SSE EURO-PARK MIELEC, pierwsza specjalna strefa ekonomiczna w Polsce, której zarządzanie powierzono Agencji Rozwoju Przemysłu S.A. Przez ponad dwie dekady, w latach 1995-2018, Agencja wydawała w tym czasie zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej w strefie. Inwestorzy korzystają ze zwolnień podatkowych do 2026 roku z pomocą publiczną uzależnioną od skali inwestycji oraz liczby utworzonych miejsc pracy.
W 2018 roku rozpoczął się proces zasadniczej transformacji tego modelu. Wprowadzona została Polska Strefa Inwestycji, która zniosła ograniczenia terytorialne. Dziś przedsiębiorca nie musi inwestować w granicach dawnej strefy, aby korzystać ze zwolnień podatkowych. Realizując inwestycję w dowolnym miejscu wystarczy spełnić określone kryteria i uzyskać decyzję o wsparciu.
Jak każda duża zmiana gospodarcza, funkcjonowanie strefy przez lata było przedmiotem różnych opinii i ocen. Część mieszkańców zwracała uwagę na wyzwania związane z szybkim rozwojem przemysłu, zmianami przestrzennymi czy oddziaływaniem zakładów na otoczenie. To naturalne pytania, które pojawiają się wszędzie tam, gdzie rozwój gospodarczy przebiega wyjątkowo dynamicznie.
Warto jednak spojrzeć racjonalnie i chłodnym okiem na efekty całego przedsięwzięcia z perspektywy trzech dekad.
Od początku funkcjonowania SSE EURO-PARK MIELEC wydano 449 zezwoleń. Wartość skumulowanych nakładów inwestycyjnych przekroczyła 19,8 mld zł, z czego blisko 7,8 mld zł przypadło na sam Mielec. Dzięki działalności firm funkcjonujących w otoczeniu strefy powstało około 45 tysięcy miejsc pracy, a obecnie w mieleckiej części strefy zatrudnienie znajduje ponad 16 tysięcy osób.
Za tymi liczbami kryją się jednak nie tylko hale produkcyjne i linie technologiczne. To przede wszystkim tysiące rodzin, które mogły budować swoją przyszłość w Mielcu, zamiast szukać pracy poza regionem.
Warto również pamiętać, że sukces SSE EURO-PARK MIELEC nie był wyłącznie efektem zwolnień podatkowych. Przez ponad trzy dekady ARP S.A. Oddział w Mielcu wspiera przedsiębiorców na każdym etapie procesu inwestycyjnego. Oprócz obsługi inwestorów i przyznawania wsparcia szczególny nacisk kładziony jest na tworzenie, rozbudowę i umacnianie infrastruktury gospodarczej regionu, obejmującej tereny inwestycyjne, układ drogowy oraz sieci techniczne niezbędne do lokowania nowych przedsięwzięć. To właśnie dzięki nieustającym inwestycjom w infrastrukturę możliwe było przygotowanie regionu na przyjęcie kolejnych inwestorów oraz stworzenie warunków do dalszego rozwoju już funkcjonujących przedsiębiorstw. Równolegle rozwijana jest współpraca z samorządami, uczelniami i szkolnictwem branżowym, a także działania integrujące środowisko biznesowe i wspierające wymianę doświadczeń pomiędzy przedsiębiorcami. Agencja Rozwoju Przemysłu pomaga również inwestorom na terenie strefy w Mielcu w sprawnym przechodzeniu przez procedury administracyjne. Jest przy tym jedynym w Polsce zarządzającym specjalną strefą ekonomiczną posiadającym uprawnienia do wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę, które co do zasady należą do kompetencji starostów. Dzięki temu przez lata tworzono trwałe warunki sprzyjające rozwojowi gospodarczemu całego regionu.
Najlepszym sposobem oceny wpływu strefy jest porównanie Mielca z innymi miastami o podobnej wielkości.
Dziś stopa bezrobocia w powiecie mieleckim wynosi około 6%. To wynik wyraźnie lepszy od średniej dla województwa podkarpackiego, wynoszącej 9,3%, a jednocześnie zdecydowanie korzystniejszy niż w Przemyślu (10,5%) czy Jaśle (13,6%). Mielec osiąga wyniki porównywalne z najsilniejszymi gospodarczo ośrodkami regionu.
Równie interesująco wyglądają dane dotyczące rynku pracy. Ponad 40% wszystkich miejsc pracy w Mielcu związanych jest z przemysłem. To najwyższy wskaźnik w regionie i dowód na to, że miasto skutecznie zbudowało nowoczesną bazę przemysłową opartą na wielu branżach, a nie tylko na jednym sektorze gospodarki.
Korzyści widoczne są również w poziomie wynagrodzeń. Mediana wynagrodzeń brutto w Mielcu przekracza 7,2 tys. zł miesięcznie i jest wyższa od mediany dla województwa podkarpackiego wynoszącej blisko 6,9 tys. zł.
Mówiąc o sukcesie SSE EURO-PARK MIELEC, często koncentrujemy się na wartościach inwestycji i liczbie miejsc pracy. Tymczasem rzeczywisty wpływ strefy jest znacznie szerszy.
Przedsiębiorstwa inwestujące w regionie współpracują ze szkołami technicznymi i branżowymi, organizują praktyki oraz staże, tworzą klasy patronackie i rozwijają kwalifikacje przyszłych pracowników. Wspierają również inicjatywy społeczne, sportowe i kulturalne. Dzięki ich obecności rozwijają się lokalni podwykonawcy, firmy usługowe, transportowe oraz dziesiątki mniejszych przedsiębiorstw współpracujących z dużym przemysłem.
To właśnie dlatego wpływu strefy nie można mierzyć wyłącznie liczbą wydanych zezwoleń czy wielkością inwestycji. Jej znaczenie widoczne jest również w jakości życia mieszkańców, możliwościach rozwoju zawodowego młodych ludzi oraz atrakcyjności miasta jako miejsca do życia i pracy.
Jednym z najczęściej powtarzanych nieporozumień jest przekonanie, że wraz z końcem SSE zakończy się wsparcie dla przedsiębiorców.
Tak nie jest.
Nowy program, który zastępuje ustawę z 1994 roku tj. Polska Strefa Inwestycji funkcjonuje już od 2018 roku i jest obecnie podstawowym narzędziem wspierania nowych inwestycji. Przedsiębiorcy nadal mogą korzystać ze zwolnień z podatku dochodowego na podstawie decyzji o wsparciu. W przypadku mikro i małych przedsiębiorstw wartość tego wsparcia może sięgać nawet 70% kosztów kwalifikowanych inwestycji, a okres korzystania ze zwolnienia wynosi do 15 lat. Co istotne, wsparcie dostępne jest dla przedsiębiorstw każdej wielkości, zarówno dla firm z sektora MŚP, jak i dużych przedsiębiorstw, w tym firm rodzinnych, korporacji oraz inwestorów krajowych i zagranicznych.
W związku z tym 31 grudnia 2026 roku bynajmniej nie oznacza końca rozwoju gospodarczego regionu. Oznacza jedynie zakończenie pewnej formuły prawnej, która przez lata skutecznie spełniała swoje zadanie.
Mielec nie zamyka dziś historii sukcesu. Przeciwnie – wchodzi w kolejny etap z bardzo mocnej pozycji.
Potwierdzają to zarówno współczesne rankingi gospodarcze, jak i wyniki nowych inwestycji. W zestawieniu „Brylanty Polskiej Gospodarki 2025” Mielec znalazł się w ścisłej czołówce Podkarpacia i zajął trzecie miejsce w Polsce wśród miast swojej wielkości. Równocześnie bardzo dynamicznie rośnie wartość inwestycji obejmowanych decyzjami o wsparciu. W 2026 roku deklarowane nakłady w obszarze SSE EURO-PARK MIELEC przekroczyły już 1,5 mld zł. To więcej niż w całym 2025 roku i ponad dwa razy więcej niż w 2023 roku.
To ważny sygnał: koniec dotychczasowego modelu specjalnych stref ekonomicznych nie oznacza końca inwestowania ani końca wsparcia dla przedsiębiorców. Polska Strefa Inwestycji działa dalej i obejmuje cały kraj. Zmienia się formuła prawna, ale pozostaje zasadniczy cel – wspieranie nowych inwestycji, rozwoju przedsiębiorstw i lokalnej gospodarki. Dotyczy to również małych i średnich firm, w szczególności przedsiębiorstw z polskim kapitałem.
Siłą Mielca były od zawsze ludzie i przemysłowe tradycje regionu. Trzydzieści lat funkcjonowania strefy pozwoliło ten potencjał nie tylko zachować, lecz przede wszystkim pomnożyć, tworząc nowoczesne zaplecze przemysłowe i gospodarcze, które dziś stanowi fundament dalszego rozwoju miasta i regionu.
Dlatego 31 grudnia 2026 roku nie powinien być traktowany jako data końca. To raczej symboliczna granica między dwoma modelami wspierania inwestycji.
Kończy się jeden rozdział. Nie kończy się historia. Mielec wchodzi w nowy etap z kapitałem, doświadczeniem i potencjałem budowanym przez trzy dekady.
