Czwartkowy alarm w Mielcu stał się dla autorki punktem wyjścia do refleksji o lęku, kontroli i sposobach reagowania na sytuacje, których nie możemy przewidzieć.
Jeszcze rano zastanawiałam się, czy te perfumy wciąż do mnie pasują, czy może połączyć je z innym zapachem. Czy w sobotę jasne buty będą dobrze wyglądały z ciemną marynarką. Czy na zajęciach w liceum pokazać eksperyment dotyczący wybiórczości uwagi, czy raczej skupić się na tym, co dzieje się z naszą uwagą, kiedy przeglądamy social media. Czy zdążę ugotować przed pracą obiad, czy lepiej od razu zamówić coś w Hirschówce.
A potem usłyszeliśmy sygnał alarmowy. Nie mam na to dowodów, ale gromadzę przesłanki, że takie momenty mogą coraz częściej wchodzić w naszą codzienność bez pukania. Między perfumy, obiad, zebranie, lekcję matematyki i zakupy po pracy. W czwartek w Mielcu zawyły syreny. Przyszedł Alert RCB dotyczący zagrożenia z powietrza. W części szkół uruchomiono procedury i sprowadzono dzieci do bezpieczniejszych pomieszczeń. To nie były ćwiczenia. Kilkadziesiąt minut później zagrożenie odwołano i życie mogło wrócić do swojego rytmu. Tyle fakty. A potem zaczęły się media społecznościowe.
Przejrzałam komentarze z właściwą mi czujnością obserwatora. Było w nich sporo wyśmiewania, sprzeczności i osobliwej dumy z tego, że alarm nie przeszkodził w codziennych zajęciach.
„Rozładowywałam zmywarkę”.
„Śmiałem się Putinowi w głos”.
Było o tym, że „straszą ludzi”, że „sieją panikę”, że ktoś niepotrzebnie uruchomił syreny, jakby chodziło o sąsiada, który o szóstej rano za długo trzymał rękę na klaksonie. I przyznam: poczułam niesmak. Ale chwilę później pomyślałam, że przecież to również jest bardzo ludzkie.
W obliczu zagrożenia nie wszyscy uciekamy. Nie wszyscy zamarzamy. Nie wszyscy spokojnie sprawdzamy komunikaty i wykonujemy polecenia. Czasem zaprzeczamy. Racjonalizujemy. Błaznujemy. Bagatelizujemy. Złościmy się na tego, kto przyniósł złą wiadomość, jakby dzięki temu sama wiadomość mogła przestać być prawdziwa. Śmiech potrafi świetnie regulować napięcie. Problem zaczyna się wtedy, kiedy mylimy go z oceną rzeczywistości. Spokój nie polega na tym, że człowiek niczego się nie boi. Nie polega też na udowadnianiu światu, że jest się tak odpornym, że można rozładowywać zmywarkę podczas każdego alarmu. Spokój to zdolność do tego, żeby lękowi nie oddać kierownicy. Żeby umieć pomyśleć: boję się, nie wiem, co będzie, ale sprawdzę fakty i zdecyduję, co rozsądnie zrobić teraz. Do tego potrzebujemy nie tylko wiedzy o procedurach. Potrzebujemy również wiedzy o sobie.
Jak zachowuję się, kiedy tracę poczucie kontroli? Przyspieszam czy zamieram? Szukam informacji czy kompulsywnie przewijam internet? Potrzebuję działać, czy raczej udawać, że nic się nie dzieje? Czy potrafię odróżnić fakt od tego, co dopowiada mój lęk? Czy wiem, co pomaga mi odzyskać zdolność myślenia?
Bo w kryzysie najbardziej przydaje się nie człowiek, który niczego nie czuje. Tylko człowiek, który mimo tego, co czuje, wciąż potrafi myśleć. A kim jesteśmy w tym wszystkim? Czasem mam wrażenie, że trochę mrówkami stojącymi na torach. Nie zatrzymamy pociągu. Nie zdecydujemy o ruchach wojsk, sytuacji geopolitycznej ani o tym, co wydarzy się cztery kilometry od granicy. Świat ma irytującą właściwość: nie pyta nas o zgodę, zanim się wydarzy. Ale mrówka stojąca na torach nadal może zrobić jedną rzecz. Sprawdzić, gdzie stoi.
Może dlatego po czwartkowym alarmie tak dużo myślę o powrotach. Nie tych spektakularnych. O powrotach, które odbywają się w naszych głowach każdego dnia. Wracamy do starych rozmów. Do ludzi, których już nie ma. Do tego jednego zdania wypowiedzianego trzy lata temu. Do wersji wydarzeń, którą przeanalizowaliśmy już ze wszystkich stron, a mimo to umysł znów ustawia ją na środku stołu i mówi: „może jeszcze raz”. Robimy dwa kroki do przodu, po czym wracamy sprawdzić, czy stare drzwi naprawdę są zamknięte. Czasem nawet do tego, co nas krzywdziło.
Nie dlatego, że tego chcemy. To, co znane, potrafi dawać przedziwne poczucie orientacji. Nawet jeżeli wcale nie było dla nas dobre. Nowe wymaga zgody na to, że jeszcze przez chwilę nie będziemy wiedzieć, gdzie dokładnie jesteśmy. Może właśnie dlatego powrót do siebie jest czymś zupełnie innym niż powrót do przeszłości. To nie jest cofanie się. To sprawdzanie współrzędnych.
Gdzie jestem dzisiaj? Co jest faktem, a co historią, którą od dawna opowiadam sobie w głowie? Co naprawdę czuję? Na co mam wpływ? Co już się skończyło, choć nadal zachowuję się tak, jakby trwało? I czego potrzebuję teraz, nie wtedy, nie kiedyś, nie w tamtej relacji, nie w tamtej wersji siebie?
Psychologiczna stabilność nie polega przecież na tym, że świat przestaje się ruszać. Byłaby wtedy banalnie prosta. Polega raczej na tym, że kiedy świat się porusza, my umiemy znaleźć własny punkt odniesienia. Czasem najrozsądniejszą reakcją na syrenę jest zejść do bezpiecznego miejsca i poczekać na kolejne komunikaty.
A czasem, kiedy po raz kolejny odzywa się stara historia, zamiast znowu do niej wracać, dobrze jest wrócić do siebie.
Jeśli ten temat jest Ci bliski, 26 września w Pracowni Psychologicznej „Relacja” spotykamy się na warsztacie dla kobiet „Powrót”. Będziemy przyglądać się temu, gdzie dziś jesteśmy, co wciąż ciągnie nas do dawnych historii i jak odzyskać własny punkt odniesienia - bez udawania, że trzeba „zacząć od nowa”.
26 września 2026, godz. 10.00, Pracownia Psychologiczna Relacja
Prowadzenie: Ewa Ingram i Anna Wraga
Koszt: 40 zł
Zapisy przez formularz TUTAJ. Messenger Pracowni, telefonicznie: 730 505 117 lub mailowo: [email protected]
0
0
0
0
0
0
