„Samo się nie przeczyta” – to cotygodniowa recenzja wybranej książki, którą dla Was czyta i ocenia Magdalena Żukowska-Bąk.
Nie tą symboliczną, literacką, tylko prawdziwą: wilgotną po deszczu, ciężką od pracy, zasianą, zdeptaną, odziedziczoną po ojcu i zostawianą później dzieciom. U Fryczkowskiej ziemia nie jest miejscem akcji. Ona właściwie trzyma ludzi przy życiu, a czasem także przy sobie. Daje poczucie bezpieczeństwa, potrafi być przekleństwem, bywa jedyną rzeczą, której człowiek może być pewny.
Czytając trzy tomy „Sagi o ludziach ziemi”, miałam wrażenie, że zaglądam do świata, w którym wszystko jest bliżej natury, ale też znacznie bliżej lęku. Człowiek patrzy w niebo, bo od niego zależy plon. Zna rośliny, którymi potrafi się leczyć. Słucha opowieści starszych, ponieważ pamięć przekazuje się ustnie, razem z ostrzeżeniami, przesądami i historiami, których nikt już nie potrafi oddzielić od prawdy.
W tej sadze właśnie te dawne wierzenia urzekły mnie najbardziej. Słowiańskie legendy, złe znaki, czary i wszystkie te istoty czające się gdzieś pomiędzy lasem, wodą a ludzką wyobraźnią pojawiają się bez sztucznego zadęcia. Bohaterowie po prostu w nie wierzą. Tak samo jak wierzą w Boga, chodzą do kościoła i modlą się.
I nie ma w tym żadnej sprzeczności. Tak po prostu urządzony jest ich świat. Tutaj czuje się ciężar codzienności, zmęczenie, zależność od pogody i od ludzi stojących wyżej w społecznej hierarchii. Czuć też niezwykłe przywiązanie do miejsca. Ziemia jest częścią człowieka.
Fryczkowska przypomniała mi, że zanim staliśmy się ludźmi miast, samochodów i kalendarzy w telefonach, byliśmy dużo mocniej zanurzeni w świecie, którego nie dało się kontrolować. Trzeba było go obserwować, słuchać i czasem po prostu przyjąć.
Może dlatego po tej lekturze została we mnie nie tyle historia bohaterów, ile dziwna tęsknota za czymś, czego przecież nigdy nie przeżyłam. Za światem, w którym opowieść miała wagę, a legenda mogła być równie prawdziwa jak ślad stopy pozostawiony na błotnej drodze.
Z serca polecam…