Obcy klaszcze na stojąco, swój zaciska zęby. Dlaczego nasz sukces najbardziej uwiera tych, którzy jedli z nami obiad?

Wystarczy założyć konto, odpalić własny biznes, zacząć nagrywać rolki, wydać książkę albo po prostu wyjść przed szereg z odważnym projektem, by w ułamku sekundy zderzyć się ze zjawiskiem, które zna chyba każdy, kto spróbował zrobić w życiu coś więcej niż absolutne minimum. Nagle pod twoimi postami pojawiają się setki serduszek od ludzi z drugiego końca Polski, kompletnie obcy internauci piszą długie wiadomości z podziękowaniami, polecają twoją pracę dalej i bez wahania płacą za twoje usługi. Tymczasem w twoim własnym telefonie, wśród ludzi, z którymi piłeś kawę, chodziłeś do klasy w liceum albo mijałeś się na osiedlowym chodniku, zapada głucha, wręcz ogłuszająca cisza.

Ten kontrast uderza z potężną siłą, zwłaszcza na początku drogi, kiedy człowiek naiwnie wierzy, że to właśnie najbliższy krąg będzie pierwszą linią wsparcia. Liczysz na proste udostępnienie, na głupi kciuk w górę, który w algorytmach mediów społecznościowych ma znaczenie, a który kosztuje dokładnie pół sekundy wysiłku i ani jednego grosza. Zamiast tego dostajesz lodowate milczenie w sieci, a w kuluarach, przy piwie czy niedzielnym obiedzie, zaczyna się festiwal uszczypliwości, ironicznych uśmieszków i komentarzy rzucanych niby żartem: „Oho, celebrytka z internetu”, „Zobaczymy, jak długo pociągnie ten jego wielki biznes”, „W głowie mu się poprzewracało”.

Dlaczego tak bezczelnie wspieramy obcych, a własnym znajomym żałujemy nawet wirtualnego gestu solidarności?

Odpowiedź jest brutalna i uderza prosto w ludzkie ego. Sukces kogoś obcego, celebryty z Warszawy czy przedsiębiorcy z drugiego końca świata, jest dla nas abstrakcją. Nie zagraża naszemu poczuciu wartości, bo ten człowiek żyje w innej galaktyce, miał inne warunki, inny start i inne możliwości. Możemy mu bezpiecznie kibicować z kanapy, bo jego wielkie osiągnięcia nie wystawiają nam żadnego świadectwa.

Sprawa zmienia się o sto osiemdziesiąt stopni, gdy sukces zaczyna odnosić ktoś z twojego podwórka. Ktoś, z kim marzłeś na tym samym przystanku, ściągałeś na sprawdzianie z matmy i piłeś tanie wino na bulwarach. W tym momencie twój rozwój przestaje być neutralną ciekawostką, a staje się dla dawnego znajomego bezlitosnym, jaskrawym lustrem. Twoja odwaga, zarwane noce i wychodzenie ze strefy komfortu burzą jego wygodną, budowaną latami narrację, w której powtarzał sobie, że „w tym mieście po prostu nic się nie da”, „układy rządzą wszystkim”, a zwykły człowiek nie ma szans na nic spektakularnego. Kiedy tobie zaczyna się udawać, zabierasz mu jego ulubioną wymówkę na własną bierność.

Wielu ludzi podświadomie wierzy w absurdalną zasadę ograniczonego tortu sukcesu, zakładając, że jeśli tobie przypadnie większy kawałek, dla nich zabraknie miejsca. Zostawienie lajka pod twoim postem staje się dla ich zakompleksionej dumy publicznym aktem kapitulacji i uznaniem, że ruszyłeś do przodu, podczas gdy oni wciąż tkwią w bezpiecznym, przewidywalnym marazmie. Zamiast więc ruszyć tyłek i zrobić coś ze swoim życiem, wybierają najprostszą strategię obronną: umniejszanie, plotkowanie i czekanie z popcornem na twoje pierwsze potknięcie, by móc z ulgą odetchnąć i powiedzieć: „A nie mówiłem?”.

Dorastanie do robienia swoich rzeczy polega na bolesnym, ale wyzwalającym pogodzeniu się z faktem, że nie każdy, kto trzymał cię za rękę na starcie, ma ochotę biec z tobą dalej. Czasem najtrudniejszą lekcją jest zaakceptowanie, że twoimi największymi kibicami będą ludzie, których nigdy nie spotkasz twarzą w twarz, a dawni znajomi zostaną tylko niemymi widzami w twoim profilu.