FB/Jellyfrucik
Magdalena Żukowska-Bąk, polonistka, pisarka i autorka cyklu „Samo się nie przeczyta” na Hej Mielec, zwróciła uwagę na działalność jednego z najpopularniejszych młodych twórców internetowych w Polsce. W swoim wpisie ostrzega rodziców przed sytuacjami, w których dzieci mogą być wykorzystywane jako bohaterowie internetowych „żartów”.
Chodzi o Filipa Nowaka, znanego w sieci jako Jelly Frucik. 21-latek jest twórcą internetowym i youtuberem, jednak największą popularność zdobył na TikToku, gdzie jego materiały i transmisje oglądają tysiące młodych osób. Media określają go wprost jako idola dzieci i nastolatków. W 2024 roku jego konto na TikToku obserwowało już ponad 700 tys. osób, a na Instagramie miał ponad 650 tys. obserwujących. Rok później jego TikTok i Instagram łącznie miały już ponad 850 tys. obserwujących.
Jelly Frucik zbudował swoją popularność przede wszystkim na bardzo bezpośrednim kontakcie z odbiorcami, codziennych materiałach i charakterystycznym, mocno przerysowanym sposobie bycia. Sam mówił, że najlepiej dogaduje się z młodszymi odbiorcami i określał ich jako swoją „armię”. Jego popularność rosła błyskawicznie, a część jego charakterystycznych powiedzonek i dźwięków zaczęła funkcjonować jako internetowe trendy.
Skala popularności jest zresztą dobrze widoczna poza samym internetem. Kiedy w 2024 roku zorganizowano spotkanie z nim w warszawskiej Arkadii przy okazji premiery książki „Jelly Frucik i szalony live”, pojawiły się tłumy młodych fanów. Ze względów bezpieczeństwa wydarzenie musiało zostać przeniesione, a później odwołane. Według materiału „Dzień Dobry TVN” książkę w ciągu pierwszego miesiąca kupiło ponad 80 tys. osób.
Popularność Jelly Frucika od początku szła w parze z kontrowersjami. Media wielokrotnie opisywały jego wulgarne wypowiedzi, obrażanie widzów czy zachowania mające wywołać szok i reakcję publiczności. Jednym z najbardziej komentowanych nagrań był materiał, w którym próbował ugryźć kostkę do zmywarki. O jego działalności szeroko informowały m.in. TVN, „Gazeta Wyborcza”, Pudelek i Plotek.
Jednocześnie sam twórca mówił mediom, że szczególnie dobrze odnajduje się w kontakcie z młodszą widownią. W reportażu „Dzień Dobry TVN” jego fani tłumaczyli popularność przede wszystkim tym, że jest zabawny, poprawia im humor i wyróżnia się energią.
Kontrowersje wokół działalności Jelly Frucika nie ograniczyły się jednak do dyskusji w mediach społecznościowych.
W październiku 2024 roku Ośrodek Monitorowania Zachowań Rasistowskich i Ksenofobicznych poinformował o złożeniu zawiadomienia do prokuratury. Następnie Prokuratura Rejonowa w Tczewie wszczęła dochodzenie dotyczące treści publikowanych przez Filipa Nowaka. Informację o wszczęciu postępowania podały m.in. media branżowe.
Na tym tle szczególnie mocno wybrzmiewa wpis Magdaleny Żukowskiej-Bąk. Autorka zwraca uwagę na sytuacje, w których dzieci mogą wskazywać swoich kolegów jako bohaterów internetowych „żartów”. Opisuje mechanizm polegający na wskazaniu konkretnego ucznia, a następnie telefonie do szkoły z informacją o rzekomym paleniu papierosów czy piciu alkoholu.
Najbardziej niepokojący jest kolejny etap: reakcja rówieśników, nagranie, publikacja w internecie i dalsze udostępnianie materiału.
Bo dla osoby prowadzącej kanał może być to kilka minut filmu. Dla dziecka – sytuacja, z którą następnego dnia musi zmierzyć się w swojej klasie.
Problem nie jest zresztą wyłącznie związany z jednym twórcą. Dane NASK pokazują skalę przemocy w internecie: 29 proc. badanych nastolatków doświadczyło wyzywania, 19 proc. ośmieszania, a 18 proc. poniżania. Jednocześnie niemal połowa młodych osób, które spotkały się z cyfrową agresją, nie podjęła żadnego działania.
Dlatego Żukowska-Bąk apeluje do rodziców, aby w przypadku pojawienia się materiałów dotyczących ich dziecka nie kasować ich od razu. Warto zachować nagrania, zrzuty ekranu, linki oraz daty publikacji lub transmisji.
– „Dziecko nie może być materiałem do transmisji, a jego upokorzenie sposobem na zdobywanie zasięgów. Dla dziecka to jego prawdziwe życie” – podkreśla Magdalena Żukowska-Bąk.